Pneumokokken zijn bacteriën die vervelende infecties, zoals longontsteking, kunnen veroorzaken. Vooral kinderen en ouderen kunnen ernstig ziek worden door pneumokokken. Mensen zonder milt hebben het grootste risico op ziekenhuisopname bij een infectie met pneumokokken.
Ben je 60 jaar of ouder? Of heb je een verhoogd risico, zoals (functionele) asplenie of sikkelcelziekte? Dan zal de huisarts je oproepen voor een vaccinatie.
Hoe krijg ik een infectie met pneumokokken ?
Veel mensen zijn drager van pneumokokken. De bacteriën kunnen tijdelijk in de neus of keel zitten. Vooral kinderen hebben vaak pneumokokken bij zich. Iemand die dat heeft, wordt hier zelf meestal niet ziek van. Wel kan die persoon de bacterie overbrengen naar anderen. Besmetting vindt plaats via de lucht (hoesten, niezen, zingen of schreeuwen) of via direct contact, zoals zoenen. Maar een klein deel van de mensen die de bacterie bij zich heeft, wordt ziek.
Hoe bescherm ik mezelf tegen pneumokokken?
Er zijn verschillende vaccins op de markt:
- Prevenar13 (PCV13) is een vaccin dat beschermt tegen 13 typen pneumokokken. 1 vaccinatie.
- Pneumovax23 (PPV23). Dit vaccin beschermt tegen 23 typen pneumokokken. Er moet minimaal twee maanden zitten tussen Prevenar13® en Pneumovax23. 1 vaccinatie.
- Prevenar20 (PCV20, voorheen Apexxnar), beschermt tegen 20 typen pneumokokken. Geschikt voor 18 jaar en ouder. 1 vaccinatie.
- Capvaxive (PCV21) beschermt tegen 21 typen pneumokokken. Geschikt voor 18 jaar en ouder. 1 vaccinatie.
Pneumokokken kunnen bijvoorbeeld oorontsteking en longontsteking veroorzaken. In enkele gevallen krijgt iemand een bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking. Mensen met een ernstige infectie worden opgenomen in het ziekenhuis. Ieder jaar worden ongeveer 6.000 mensen van 60 jaar en ouder opgenomen met een ernstige pneumokokkenziekte. Hiervan overlijden 900 mensen.
In het najaar van 2026 krijgen de volgende personen een uitnodiging van de huisarts voor de pneumokokkenprik (Prevenar20):
- Mensen geboren in 1966. Dit zijn mensen die dit jaar 60 jaar oud zijn.
- Mensen die dit jaar tussen de 74 en 78 jaar oud zijn (geboren in 1948, 1949, 1950, 1951 en 1952).
Ben je jonger dan 60? Dan kun je gevaccineerd worden als je tot één van de risicogroepen behoort, zie uitklapscherm hieronder. De vaccinatie kan vergoed worden door de zorgverzekeraar als deze door de behandelend specialist of huisarts gegeven wordt.
Behoor je niet tot een risicogroep én niet tot de leeftijdsgroep voor vaccinatie, dan kun je tegen betaling toch gevaccineerd worden bij de GGD.
Voor sommige risicogroepen worden de vaccins vergoed. Vraag na bij je ziektekostenverzekering of dit voor jou ook geldt.
- Personen zonder milt of met een niet goed werkende milt (asplenie).
- Personen met een cochleair implantaat of liquor lekkage
- Na een doorgemaakte bacteriële meningitis (indien niet eerder gevaccineerd)
- Bepaalde immuunstoornissen o.a. personen met:
- HIV
- Chronisch inflammatoire aandoeningen, zoals ziekte van Crohn, reuma, psoriasis
- Hematologische aandoeningen waarvoor chemotherapie
- Transplantatie patiënten
- Longschade na COVID-19-infectie
- Kinderen met downsyndroom en frequente of ernstige luchtweginfecties
- Volwassen patiënten met chronische longziekten
Overleg ook altijd met je specialist over de vaccinatie. Jouw specialist kan bepalen wat het beste moment is om te vaccineren tijdens je behandeling(en). De vaccinaties worden (deels) vergoed als je tot een risicogroep hoort. Vraag dit na bij je zorgverzekeraar.
Overleg ook altijd met je specialist over de vaccinatie. Jouw specialist kan bepalen wat het beste moment is om te vaccineren tijdens je behandeling(en). De vaccinaties worden (deels) vergoed als je tot een risicogroep hoort. Vraag dit na bij je zorgverzekeraar.
• Prevenar13 (PCV13), Prevenar20 (PCV20) en Capvaxive (PCV21) geven een langdurige basisbescherming en hoeven niet herhaald te worden.
• Pneumovax23 werkt 5 jaar, dus wordt elke 5 jaar herhaald.
Kijk in de tarievenlijst bij de GGD van jouw keuze wat de pneumokokkenvaccinatie kost.
Voor sommige risicogroepen worden de vaccins vergoed. Vraag na bij je ziektekostenverzekering of dit voor jou ook geldt.
- Kijk op de website van het RIVM
- Kamerbrief wijziging van PPV23 naar PCV 20
- Bekijk de infographic. Bron RIVM
De Infographic laat in afbeeldingen zien hoe je ziek wordt, wat de gevolgen zijn, dat een prik beschermt en wie een uitnodiging ontvangt voor een vaccinatie, zoals op de pagina is uitgelegd.
